របៀបជ្រើសរើសជំនាញនៅ​មហាវិទ្យាល័យឱ្យបានត្រឹមត្រូវ

ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ក្រោយពេលបញ្ចប់ការប្រឡងសញ្ញាបត្រមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ យុវជនកម្ពុជារាប់ម៉ឺននាក់ត្រូវឈានចូលដល់ដំណាក់កាលផ្លាស់ប្តូរជីវិតដ៏សំខាន់មួយ គឺការជ្រើសរើសជំនាញសិក្សានៅកម្រិតឧត្តមសិក្សា។ ការសម្រេចចិត្តនាពេលនេះ មិនត្រឹមតែជាការកំណត់ជោគវាសនា និងទិសដៅអាជីពរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏ជាកត្តារួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ដល់ការអភិវឌ្ឍធនធានមនុស្សរបស់ប្រទេសជាតិផងដែរ។

ទោះជាយ៉ាងណា ការស្ទង់មតិ និងការសង្កេតកន្លងមកបានបង្ហាញថា សិស្សមួយចំនួនធំនៅតែជួបប្រទះនូវភាពស្រពិចស្រពិល ដោយអ្នកខ្លះជ្រើសរើសជំនាញតាមការបបួលរបស់មិត្តភក្តិ តាមការរំពឹងទុករបស់គ្រួសារ ឬតាមការយល់ឃើញជាទូទៅ ដោយខកខានមិនបានសិក្សាឱ្យបានស៊ីជម្រៅពីទីផ្សារការងារពិតប្រាកដ។ បញ្ហានេះបានបណ្តាលឱ្យនិស្សិតមួយចំនួនត្រូវផ្លាស់ប្តូរជំនាញពាក់កណ្តាលទី ឬជួបការលំបាកក្នុងការស្វែងរកការងារធ្វើក្រោយបញ្ចប់ការសិក្សា។

ដើម្បីជួយតម្រង់ទិសដល់សិស្សានុសិស្ស និងអាណាព្យាបាល អ្នកជំនាញផ្នែកអប់រំ និងទីផ្សារការងារបានផ្តល់នូវកត្តាស្នូលមួយចំនួនសម្រាប់ពិចារណា៖

១. ការវាយតម្លៃសមត្ថភាព និងចំណង់ចំណូលចិត្តផ្ទាល់ខ្លួន

កត្តាដំបូង គឺការស្វែងយល់ពីខ្លួនឯងឱ្យបានច្បាស់លាស់។ សិស្សត្រូវបែងចែកឱ្យដាច់រវាង «ចំណង់ចំណូលចិត្តបណ្តោះអាសន្ន» និង «សមត្ថភាពពិត»។ ការជ្រើសរើសជំនាញដែលស៊ីចង្វាក់គ្នានឹងសមត្ថភាព ឬចំណុចខ្លាំងរបស់បុគ្គល នឹងជួយឱ្យការសិក្សាមានប្រសិទ្ធភាព និងកាត់បន្ថយអត្រាបោះបង់ការសិក្សា។

២. ការពិនិត្យមើលនិន្នាការទីផ្សារការងារ

នៅក្នុងបរិបទនៃការរីកចម្រើនបច្ចេកវិទ្យា និងសេដ្ឋកិច្ចឌីជីថល ទីផ្សារពលកម្មកំពុងមានការប្រែប្រួលយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ជំនាញដែលមានតម្រូវការខ្ពស់រួមមាន៖ បច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន (IT), វិទ្យាសាស្ត្រទិន្នន័យ (Data Science), បច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI), សុខាភិបាល, និងជំនាញសេដ្ឋកិច្ចបៃតង (Green Economy)។ ការសិក្សាពីតម្រូវការទីផ្សារនាពេល ៥ ទៅ ១០ ឆ្នាំខាងមុខ គឺជាស្ពានចងភ្ជាប់សិស្សទៅនឹងឱកាសការងារដែលមានស្ថិរភាព។

៣. ការពិគ្រោះយោបល់ជាមួយអ្នកជំនាញ និងរៀមច្បង

ជំនួសឱ្យការសន្និដ្ឋានដោយខ្លួនឯង សិស្សានុសិស្សគួរតែស្វែងរកព័ត៌មានផ្ទាល់ពីអ្នកដែលមានបទពិសោធន៍។ ការជជែកពិភាក្សាជាមួយសិស្សច្បង ឬអ្នកកំពុងបំពេញការងារក្នុងវិស័យនោះ នឹងផ្តល់នូវទស្សនវិស័យជាក់ស្តែង អំពីការលំបាក ឱកាស និងបរិយាកាសការងារពិតប្រាកដ។

៤. ការជ្រើសរើសគ្រឹះស្ថានសិក្សា និងការត្រៀមលក្ខណៈហិរញ្ញវត្ថុ

គុណភាពអប់រំនៃមហាវិទ្យាល័យ កម្មវិធីសិក្សាដែលមានការទទួលស្គាល់ និងឱកាសចុះកម្មសិក្សា (Internship) ជាមួយក្រុមហ៊ុនដៃគូ គឺជាចំណុចសំខាន់ដែលមិនអាចរំលងបាន។ បន្ថែមពីនេះ អាណាព្យាបាល និងសិស្សត្រូវរៀបចំផែនការថវិកាឱ្យបានច្បាស់លាស់ ឬស្វែងរកឱកាសអាហារូបករណ៍ ដើម្បីធានាថាដំណើរការសិក្សាមិនត្រូវកាត់ផ្តាច់ដោយសារបញ្ហាហិរញ្ញវត្ថុ។

ការជ្រើសរើសជំនាញមហាវិទ្យាល័យ មិនមែនជាការជ្រើសរើសតាមសំណាង ឬតាមការពេញនិយមមួយគ្រានោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជា «ការវិនិយោគរយៈពេលវែង» លើចំណេះដឹង និងជំនាញ។ ការធ្វើការសម្រេចចិត្តដោយផ្អែកលើការស្រាវជ្រាវ និងព័ត៌មានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ នឹងក្លាយជាគ្រឹះយ៉ាងរឹងមាំសម្រាប់យុវជនក្នុងការកសាងអាជីពជោគជ័យ និងចូលរួមអភិវឌ្ឍសង្គមជាតិឱ្យកាន់តែរីកចម្រើននាពេលអនាគត៕

អត្ថបទ៖ សែន តុលា
ប្រភព៖ The Princeton Review